Değer Akış Haritalama (VSM) Eğitimi
Değer akış haritası, sürecin ne kadar hızlı çalıştığını değil; ürünün ne kadar süre beklediğini gösterir.
Değer Akış Haritalama Nedir?
Değer akış haritalama (Value Stream Mapping), bir ürün ailesinin ham maddeden müşteriye ulaşana kadar geçirdiği tüm adımları; hem malzeme hem de bilgi akışıyla birlikte tek bir sayfada gösteren yalın araçtır.
Klasik süreç akış şemalarından farkı, her adım için işlem süresinin yanı sıra bekleme süresini, stok seviyesini ve kalite oranını da içermesidir. Böylece toplam teslim süresinin ne kadarının gerçekten değer üreten işlem olduğu ortaya çıkar.
Haritada Yer Alan Veriler
- Çevrim süresi (C/T) — bir birimin işlem süresi
- Model değişim süresi (C/O)
- Ekipman kullanılabilirlik oranı
- Ara stok miktarları ve karşılık geldiği gün sayısı
- Vardiya sayısı ve çalışma süresi
- İlk seferde doğru oranı
- Bilgi akışı: sipariş, plan, çizelge ve kanban sinyalleri
Mevcut Durumdan Gelecek Duruma
- 01Ürün ailesi seçimibenzer süreç adımlarından geçen ürünler gruplanır.
- 02Mevcut durum haritasısaha yürüyüşüyle, gerçek veriyle çizilir.
- 03Kayıp analizibekleme, stok ve yeniden işleme kaynaklı süreler belirlenir.
- 04Gelecek durum tasarımıtakt zamanı, sürekli akış, çekme sistemi ve pacemaker belirlenir.
- 05Uygulama planıgelecek duruma ulaşmak için kaizen döngüleri planlanır.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Değer akış haritası sahada, süreç boyunca yürünerek ve gerçek veriyle çizilmelidir. Masa başında çizilen harita, sürecin gerçek hâlini değil sanılan hâlini gösterir.
Evet. Sipariş alma, teklif hazırlama, işe alım veya hasta kabul gibi süreçlerde de aynı yöntemle bekleme ve tekrar kayıpları görünür kılınabilir.
Gelecek durum uygulandıkça harita yenilenir. Uygulamada gelecek durum haritası, bir sonraki iyileştirme döngüsünün mevcut durumu hâline gelir.
Bir ürün veya hizmetin, siparişten teslimata kadar geçtiği tüm malzeme ve bilgi akışının tek sayfada görselleştirilmesidir. Amaç, akıştaki israfı ve bekleme noktalarını görünür kılmaktır.
Süreç haritası yalnızca işlem adımlarını gösterir. VSM ise buna ek olarak bilgi akışını, stok noktalarını, bekleme sürelerini ve çevrim sürelerini birlikte gösterir; böylece toplam teslim süresi ortaya çıkar.
Katma değerli süre, müşterinin ödemeye razı olduğu dönüşümün gerçekleştiği süredir. Kalan tüm süre (bekleme, taşıma, kontrol, yeniden işleme) katma değersizdir. Çoğu süreçte katma değerli sürenin oranı oldukça düşüktür.
Sahada yürüyerek, akışın tersinden (müşteriden hammaddeye doğru) ilerlenerek ve veriler yerinde ölçülerek çizilir. Ofiste sistem verisiyle çizilen haritalar gerçek akışı yansıtmaz.
Çevrim süresi, model değişim süresi, kullanılabilirlik, hurda oranı, vardiya sayısı, operatör sayısı ve her noktadaki stok miktarı. Bilgi akışı için sipariş ve planlama sıklığı da kaydedilir.
Takt zamanına göre akış yeniden kurgulanır: sürekli akış nerede kurulabilir, nerede süpermarket gerekir, hangi nokta temposu belirleyecek ve üretim nasıl dengelenecek soruları yanıtlanır.
Üretim planının iletildiği tek noktadır. Bu noktadan sonrası sürekli akışla, öncesi ise çekme sistemiyle çalışır. Birden fazla noktaya plan gönderilmesi akışı bozar.
Sürekli akışın kurulamadığı yerlerde: uzak süreçler, çok kısa çevrim süresi olan paylaşılan ekipmanlar veya uzun model değişim süreleri. Süpermarket kontrollü ve sınırlı stok anlamına gelir.
Gelecek durum haritasında iyileştirme gerektiren noktaların işaretlenmesidir. Her patlama, ayrı bir kaizen çalışmasına dönüşür ve uygulama planına girer.
Gelecek durum, birbirini izleyen akış döngülerine bölünür. Her döngü için hedef, sorumlu, takvim ve gösterge tanımlanır. Tüm haritayı aynı anda uygulamaya çalışmak en sık yapılan hatadır.
Benzer proses adımlarından geçen ve iş hacmi anlamlı olan bir ürün ailesi seçilir. Tüm ürünleri tek haritada göstermeye çalışmak, haritayı okunamaz hâle getirir.
Mevcut durum haritası genellikle birkaç gün içinde çıkarılır. Gelecek durum tasarımı ve uygulama planı ise atölye çalışmasıyla birlikte yürütülür.
Uygulanır. Teklif hazırlama, sipariş işleme, işe alım veya fatura onayı gibi süreçlerde bekleme ve onay tıkanmaları en büyük kayıp kalemleridir ve haritada belirgin biçimde görünür.
Uygulanabilir. Hastanede hasta akışı, bankada kredi başvurusu, belediyede ruhsat süreci gibi alanlarda müşteri bekleme süresi haritalanarak iyileştirilir.
Akış üzerindeki tüm bölümlerden temsilciler: üretim, planlama, kalite, lojistik, satış. Tek bölümün bakışıyla çizilen harita, bölümler arası geçişlerdeki kaybı göremez.
Gelecek durum uygulandıkça yeni mevcut durum oluşur ve bir sonraki gelecek durum tasarlanır. VSM tek seferlik bir çalışma değil, tekrarlanan bir döngüdür.
Başlangıçta kâğıt ve kalem tercih edilir; sahada hızlı düzeltme yapmayı sağlar. Nihai harita paylaşım için dijitalleştirilebilir.
Üretim, planlama, kalite ve lojistik yöneticileri, süreç ve endüstri mühendisleri, yalın dönüşüm ekipleri ve bölüm müdürleri için uygundur.
Kurum içi eğitimlerde gerçek bir ürün ailesi seçilerek sahada mevcut durum haritası birlikte çıkarılır; bu, eğitimin en değerli bölümüdür.
Ürün ailesi seçimi, mevcut durum haritalama atölyesi, gelecek durum tasarımı, uygulama planının oluşturulması ve akış döngülerinin sahada yürütülmesi.
Strateji Kategorisindeki Diğer Eğitimler
Blog
Bu Konuda Yazdıklarımız
Kurumsal dönüşümünüzü birlikte tasarlayalım.
İlk görüşme ve ihtiyaç analizi ücretsizdir. Ekibimiz size özel bir yol haritası hazırlamak için hazır.